80% Người Mắc Ngưng Thở Khi Ngủ Không Biết Mình Đang Mắc Bệnh: Khoa Học Nói Gì?

Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí The Lancet Respiratory Medicine năm 2019, gần 1 tỷ người trên toàn cầu ở độ tuổi 30–69 mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA). Đáng báo động hơn: Ưc tính 80% trong số họ chưa bao giờ được chẩn đoán. Riêng tại Việt Nam, 9,5% dân số độ tuổi 30–69, tương đương hơn 4 triệu người, đang sống chung với căn bệnh này mà không hề hay biết.

Vậy tại sao một căn bệnh phổ biến đến vậy lại được phát hiện muộn đến vậy? Câu trả lời nằm ở chính bản chất của bệnh: nó xảy ra hoàn toàn trong vô thức, khi bạn đang ngủ say.

OSA Là Gì Và Tại Sao Nó Được Gọi Là “Kẻ Giết Người Thầm Lặng”

Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnea, viết tắt OSA) là tình trạng đường thở bị tắc nghẽn hoàn toàn hoặc một phần trong lúc ngủ. Theo định nghĩa của Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM), một cơn ngừng thở được ghi nhận khi luồng khí giảm ít nhất 90% và kéo dài trên 10 giây. Một người mắc OSA mức độ nặng có thể trải qua 30–50 lần ngưng thở trong mỗi giờ ngủ, nghĩa là não bộ bị thiếu oxy liên tục suốt đêm mà họ hoàn toàn không nhận ra.

Cơ chế bệnh sinh diễn ra như sau: khi chìm vào giấc ngủ sâu, toàn bộ cơ bắp vùng vòm miệng mềm, lưỡi gà và thành họng giãn ra tự nhiên. ở những người mắc OSA, sự giãn cơ này xảy ra quá mức, khiến đường thở bị thu hẹp hoặc đóng sập hoàn toàn. Nồng độ SpO2 trong máu có thể tụt xuống dưới 80%, kích hoạt hệ thần kinh giao cảm buộc não bộ tỉnh giấc để tái khởi động nhịp thở. Vòng lặp này có thể lặp lại hàng trăm lần mỗi đêm.

Những Dấu Hiệu Bị Bỏ Qua: Bạn Đang Mắc OSA Mà Không Biết?

Lý do 80% bệnh nhân không được phát hiện là vì các triệu chứng rất dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường. Dưới đây là những dấu hiệu cần chú ý:

• Ngáy to, đứt quãng, xen kẽ những khoảng lặng đáng sợ trong đêm
• Thức dậy với cảm giác kiệt sức dù đã ngủ đủ 7–8 tiếng
• Đau đầu vùng trán vào buổi sáng, miệng khô, họng rát
• Buồn ngủ ban ngày quá mức, khó tập trung làm việc
• Hay cáu gắt, sa sút trí nhớ ngắn hạn, tâm trạng thay đổi

Nhiều người Việt Nam vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng “ngủ ngáy to là ngủ ngon”. Thực tế, y khoa phân biệt rất rõ: ngáy sinh lý có nhịp đều đặn, không kèm thiếu oxy; ngáy do OSA là những âm thanh khè khè, đứt quãng, xen kẽ khoảng lặng ngưng thở. Nếu người bên cạnh từng nghe bạn “ngừng thở” trong đêm rồi khè mạnh để thở lại, đó là dấu hiệu cần kiểm tra ngay.

Không Điều Trị, OSA Gây Ra Những Gì?

Hội chứng ngưng thở khi ngủ không chỉ đơn thuần là căn bệnh của đường hô hấp. Tình trạng thiếu oxy máu ngắt quãng đêm này qua đêm khác tạo ra một chuỗi phản ứng viêm hệ thống, đả kích nhiều cơ quan trong cơ thể.

Tim mạch và huyết áp kháng trị

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) đã khẳng định: mỗi lần người bệnh ngưng thở, cơ thể tiết ra một lượng lớn adrenaline khiến huyết áp tăng vọt. Đáng lo ngại hơn, đây thường là dạng “huyết áp kháng trị”: bệnh nhân dù dùng tới 3 loại thuốc hạ áp nhưng chỉ số vẫn không kiểm soát được, vì nguồn gốc nằm ngay trong giấc ngủ chưa được điều trị.

Đái tháo đường type 2 và rối loạn chuyển hóa

Thiếu oxy mãn tính vào ban đêm làm tăng nhiễm cortisol, suy giảm độ nhạy insulin và đẩy người bệnh đến gần hơn với đái tháo đường type 2. Đồng thời, giấc ngủ bị phân mảnh làm rối loạn hormone leptin và ghrelin khiến người bệnh luôn thèm ăn đồ ngọt, tạo vòng luẩn quẩn: béo phì làm OSA nặng hơn, OSA lại gây khó khăn trong việc giảm cân.

Sa sút trí tuệ và tổn thương não bộ

Não bộ tiêu thụ 20% lượng oxy toàn cơ thể và là cơ quan tổn thương nhanh nhất khi OSA xảy ra. Nghiên cứu đăng trên Neurology (2015) chỉ ra rằng rối loạn hô hấp khi ngủ đẩy nhanh quá trình suy giảm nhận thức ở người cao tuổi, tăng nguy cơ Alzheimer do các mảng bám amyloid-beta tích tụ vào giai đoạn ngủ sâu bị phân mảnh. ữ người trẻ, OSA biểu hiện qua chứng “sương mù não” (brain fog), giảm trí nhớ ngắn hạn, khó tập trung và trầm cảm.

Tiêu Chuẩn Vàng Điều Trị: Liệu Pháp Áp Lực Dương (CPAP/BiPAP)

Tin tốt là OSA có thể điều trị hiệu quả hoàn toàn không phẫu thuật. Liệu pháp thở máy áp lực dương (PAP Therapy) được công nhận là “tiêu chuẩn vàng” bởi cả AASM lẫn AHA. Máy CPAP/AutoCPAP hoạt động dựa trên nguyên lý đơn giản: thổi một luồng khí nén liên tục qua mặt nạ, giữ cho đường thở luôn mở rộng trong suốt đêm, ngăn chặn hoàn toàn các cơn ngưng thở.

Dòng máy ResMed AirSense đang được phân phối tại Giấc Ngủ Việt sử dụng thuật toán AutoSet độc quyền, tự động theo dõi từng nhịp thở và điều chỉnh áp lực trong thời gian thực. Khi đường thở bình thường, máy hoạt động ở mức áp lực thấp, êm ái. Khi phát hiện dấu hiệu tiền triệu của tắc nghẽn, máy chủ động tăng áp lực để phòng ngừa cơn nghẹt thở ngay tại đó. Dữ liệu giấc ngủ được đồng bộ hóa mỗi đêm lên nền tảng đám mây AirView và ứng dụng myAir, cho phép bác sĩ và bệnh nhân theo dõi từ xa mọi lúc.

Bước Đầu Tiên: Kiểm Tra Ngay Nếu Bạn Có Dấu Hiệu

Việc chẩn đoán OSA không phức tạp như nhiều người nghĩ. Bộ câu hỏi sàng lọc STOP-BANG tiêu chuẩn quốc tế có thể đánh giá nguy cơ ban đầu chỉ trong vài phút. Nếu được đánh giá có nguy cơ cao, bước tiếp theo là đo đa ký hô hấp (Polygraphy) ngay tại nhà, xét nghiệm không xâm lấn với các cảm biến ghi lại nhiều tín hiệu sinh lý trong đêm: lưu lượng khí mũi miệng, nồng độ SpO2, nhịp tim và tiếng ngáy. Kết quả sẽ cho ra chỉ số AHI (số lần ngưng thở trung bình mỗi giờ) và xác định chính xác mức độ bệnh.

Tại Giấc Ngủ Việt, đội ngũ chuyên gia khoa học giấc ngủ sẽ dựa trên kết quả đó để tư vấn và lựa chọn thiết bị phù hợp, thiết lập thông số áp lực cá nhân hóa cho từng đường thở. Quá trình theo dõi tiếp diễn sau khi có thiết bị: chuyên viên chủ động liên hệ trong tuần đầu, kiểm tra dữ liệu từ xa và tinh chỉnh cài đặt nếu cần.

Nếu bạn hoặc người thân có bất kỳ dấu hiệu nào được nêu ở trên, đây là lúc để kiểm tra, không phải lúc để đợi thêm. Liên hệ Giấc Ngủ Việt để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ đo giấc ngủ tại nhà.

🌐 Website: giacnguviet.com.vn

📞 Hotline: 090 328 93 87

💬 Zalo OA: zalo.me/182475128346580912

Tài liệu tham khảo

[1] Benjafield, A.V. et al. (2019). Estimation of the global prevalence and burden of obstructive sleep apnoea. The Lancet Respiratory Medicine, 7(8), 687-698.

[2] American Academy of Sleep Medicine (AASM). (2014). International Classification of Sleep Disorders, 3rd ed.

[3] Yeghiazarians, Y. et al. (2021). Obstructive sleep apnea and cardiovascular disease. Circulation, 144(3), e56-e67.

[4] Osorio, R.S. et al. (2015). Sleep-disordered breathing advances cognitive decline in the elderly. Neurology, 84(19), 1964-1971.

[5] ResMed. (2024). Sleep Care Enhancement Brochure VN. Dữ liệu thị trường Việt Nam.

CÔNG TY CỔ PHẦN CODY HEALTH

🏢 Địa chỉ:
📍 Văn phòng Hà Nội: Tầng 3, LK2B, licogi 13 164 Khuất Duy Tiến, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội.
📍 Văn phòng TP.HCM: Phòng 6.28, tòa nhà Everich Infinity 290 An Dương Vương, Phường Chợ Quán, (Quận 5) TP.HCM
🌐 Website: Giacnguviet.com.vn
☎ Hotline: 090 328 93 87
📧 Email: hotro@giacnguviet.com.vn